Trong phiên thảo luận mới nhất, Quốc hội đã tập trung cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù nhằm giải quyết các vướng mắc pháp lý. Trọng tâm của Nghị quyết là tạo “vùng an toàn”, hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm bảo vệ người dám nghĩ dám làm, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tháo gỡ các nút thắt cho nền kinh tế.
1. Tạo “vùng an toàn pháp lý” cho hoạt động đổi mới sáng tạo
Việc thể chế hóa các chủ trương của Đảng về bảo vệ người dám nghĩ dám làm là bước đi chiến lược nhằm giải tỏa tâm lý e ngại, sợ sai, sợ trách nhiệm trong một bộ phận cán bộ và doanh nghiệp hiện nay.
- Chấp nhận rủi ro có kiểm soát: Nghị quyết đưa ra nguyên tắc cho phép rủi ro trong các hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ mới, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.
- Phân định rõ động cơ: Khuyến khích các sáng kiến đột phá vì lợi ích chung, đồng thời phân biệt rạch ròi giữa sai sót khách quan trong quá trình thử nghiệm với hành vi cố ý vi phạm vì động cơ vụ lợi hay tham nhũng.
2. Cơ chế xử lý nhân văn, thấu tình đạt lý
Một trong những điểm mới mang tính bứt phá của dự thảo Nghị quyết là việc bổ sung các quy định về loại trừ hoặc miễn, hoãn trách nhiệm đối với các trường hợp phát sinh rủi ro khi thực hiện công việc vì lợi ích chung.
- Loại trừ trách nhiệm hình sự: Xem xét miễn hoặc không truy cứu trách nhiệm đối với cán bộ, nhà khoa học, người lao động chủ động đổi mới, sáng tạo khi gặp rủi ro ngoài dự kiến nhưng không có động cơ vụ lợi.
- Xem xét bối cảnh lịch sử: Đánh giá toàn diện bối cảnh, nguyên nhân khách quan và kết quả khắc phục hậu quả để áp dụng các hình thức xử lý phù hợp, thấu tình đạt lý.
- Bảo vệ cán bộ năng động: Dựng “lá chắn pháp lý” giúp đội ngũ cán bộ công chức tự tin quyết định, triển khai các giải pháp mới mà không lo ngại rủi ro pháp lý sau này.
3. Khai thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế
Thay vì chỉ tập trung áp dụng các chế tài xử lý, Nghị quyết hướng tới mục tiêu tối thượng là khôi phục các giá trị kinh tế – xã hội bị xâm hại, giải tỏa vướng mắc cho các công trình, dự án bị ngưng trệ.
- Tháo gỡ cho các dự án: Cho phép áp dụng cơ chế đặc thù để xử lý các tồn đọng pháp lý, đưa các nguồn lực đất đai, tài sản vào vận hành thay vì bị đóng băng.
- Tạo động lực phát triển: Việc bảo vệ người dám nghĩ dám làm sẽ giải phóng năng lượng sáng tạo, thu hút dòng vốn đầu tư và tạo xung lực mới cho sự phát triển kinh tế – xã hội bền vững.
Lời kết: Việc ban hành Nghị quyết về cơ chế đặc thù không chỉ là giải pháp gỡ khó trước mắt mà còn là bước tiến quan trọng trong hoàn thiện thể chế. Đây sẽ là điểm tựa vững chắc để khơi dậy tinh thần đổi mới, cống hiến vì sự phát triển chung của đất nước.